Bu Sadece Bir Pipo Değildir ve Foucault Üzerine Düşünceler

Michel Foucault bir çok etmeni barındıran ilişkisel kavramları açıklamaya çalışan bir düşünür olmuş, cümlemin bitmesi için olmuştur dememim daha makul olduğu düşünülebilir, ama öyle değil tabi yani bence Foucault göre de öyle değil. Çünkü  algılamada aslında Foucault’ın sözleri hala geçerliliğini korumaktadır.

Gördüğümüz her şey bir bilinç ekseninde bir yorumlama yetisi ile beraber anlam kazanır. İnsanın oluşturduğu bu anlam ve bu anlam eksenindeki anlam bütünlüğü birebir içsel bir hazine hafızası ile güçlenir.

Rene Magritte
Rene Magritte

Belçikalı sürrealist ressam ve düşünür, Rene Magritte‘nin Los Angeles County Museum Art koleksiyonunda bulunan Bu bir pipo değildir eseri buna örnektir.Bu bir pipo değildir, evet bu yalnızca bir pipo değildir ya da bu bir pipo bile değildir. Çünkü o somut bir kavramın dışında bir pipo değil yalnızca bir resimdir. Haklı olarak yalnızca kağıt ve boya ile üretilmiş ham maddelerini düşünürseniz o aslında bir resim bile değildir. Bir sanatçı tarafından anlam yüklenmiş yalnızca kağıttır ve biraz boya. Anlam yüklemek gerçeküstü bir düşünceye sahip olmak bir eseri bir meta değeri sorgulamada sürekli sorunsalları ortaya çıkarmaktadır tabi fakat bize anlam kazandıracak her şey gerçekten anlamı mıdır yoksa varolan gerçekçiliği üzerine mi kurulmuştur.

Özünde görülen şeyler aslında görüldüğü gibi midir? Bu sorunun tam olarak cevabını Magritte’nin eserinde görebiliyoruz. Hiç bir şeyin aslında göründüğü gibi olamama özelliği vardır. Ya da anlam yükleyici nesnenin ki bu insan kavramsal dönüşüm izlerinde mantık içgüdüyle gördüğünü anlamlandıramamsının nedeni de budur. Göstergebilim disiplininde bu kavramın üstüne düşerek öğretilen birçok uygulama vardır. Bu anlanda çalışma yapan bir çok akademisyen ve bilim insanı görününlerin ardında felsefik bir boyut arıyorken çoğu insan bunu ticari bir kaygıyla da kullanabiliyor. Freud’dan Foucault’a felsefik bir düşünceyi ticari bir amacı olmadan savunan insanların varlığından bihaberiz.

Michel Foucault
Michel Foucault

Foucault’un görme biçimleri adlı kitabı Magritte’nin gerçeküstü çalışmalarıyla başlar. İmgelerin gücünü iyi kullanan Magritte bu savunucunda Göstergebilim alanında önemli bir kişidir de aynı zamanda.

Gördüğümüz her şey yüklenen anlam içinde anlamlıdır. Bu bir pil değildir, bu bir rüzgar değildir, bu bir kapı değildir. Yan, bunun ne olduğuna karar veren sadece bir algıdır.

Kelimelerin gücü diye bir tanımdan bahsedilir. Kelimeler size anlamak istediğinizi kolay bir şekilde metin ile anlatma sanatıdır. Peki kelimeler her şeyi anlamaya yeterli midir? Kelimelerin gücü aslında kelimelerin yetersizliği noktasıda anlamsızdır. Görsel alan ise daha fazlası mıdır? Çocukluk yıllarınızda denk gelmişsinizdir. Türkiye’de 90’lı yıllarında sonunda amerikan vari eğitim örnekleri kullanılmaya başlandığında yüksek kapasiteli şehirlerden diğer şehirlere kadar belgesel eğitiminin yaygılaşması amaçlandı kimisi bunu görebilecek kadar şanslıyken kimisi ise yalnızca görsel şeylerin anlamlı daha akılda kalıcıdır tanımıyla yetindi.

Yanılsamalar düşsel üretim mekanizmasında etkili rol oynayan yapısal durumlardır. Bu yanılsama algıda hitap edilen mekanizmayı sağlar. Görsel işitsel nesnelerin gücü aslında yapısından değil yorumlama biçimini zengileştirmesinden kaynaklanmaktadır.

İşin özü bu evet bir pipo değildir, çünkü aslında o hiç bir zaman pipo olmamıştır. Taki 15. Yüzyılda biri bu nesneyi icat edip kullanmaya başlayana kadar.

54+

Orhan Altundağ

Postnot'da yazar, sinema ve kütüphaneler ilgi alanı

View all posts by Orhan Altundağ →
23 Paylaşımlar
Tweetle
Paylaş
Pin
Paylaş23