Covid-19 Salgınında Erkeklerin Ölüm Oranı Neden Kadınlardan Daha Fazla?

Covid-19 Salgınında Erkeklerin Ölüm Oranı Neden Kadınlardan Daha Fazla?

Çin, İtalya, Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya dahil tüm dünyada covid-19 sebebiyle kadınlara göre erkeklerin ölüm oranı daha yüksektir. Erkekleri hastalığa daha duyarlı hale getiren genler hormonlar mı yoksa bağışıklık sistemi mi?

Bu covid-19 virüsüne özgü bir durum değil, erkeklerin kadınlardan farklı tepkileri birçok memelide görülen diğer hastalıklar içinde olağandır.

Acımasız Figürler

İtalya ve Çin’deki erkeklerin ölümü kadınlarınkinin iki katından fazladır. New York’da ise erkekler ölen hastaların yaklaşık %61’ini oluşturmaktadır. Covid-19 salgınında önemli bir değişken yaştır. Ancak küresel olarak görülen cinsiyet yanlılığını açıklanamıyor çünkü artan erkek ölüm oranı her yaş grubunda 30 ila 90+ arasında aynıdır.

Normal şartlarda kadınlarda erkeklerden ortalama 6 yıl daha uzun yaşıyorlar. Bu nedenle nufüs dağılımlarında erkeklerden daha yaşlı kadınlar görülebiliyor.

Diğer önemli faktör kronik hastalıkların özellikle kalp hastalığı, diyabet ve kanserin varlığıdır. Bunların hepsi erkeklerde kadınlardan daha yaygındır.

Ama erkeklerin neden covid-19 riskini artıran hastalıklara karşı daha savunmasız olduklarını sormalıyız.

Erkekler ve Kadınlar Biyolojik Olarak Farklıdır

Erkekler ve kadınlar cinsiyet kromozomlarında yatan genlerinde farklılık gösterir. Kadınlarda orta büyüklükte bir kromozomun iki kopyası vardır. X Olarak adlandırılır. Erkekler sadece tek bir X kromozomuna ve az sayıda gen içeren bir Y kromozomuna sahiptir.

Bu Y genlerinden biri (SRY) embriyoyu bir XY embriyosunda testis gelişiminde cinsiyeti belirler. Cinsel organlar ve göğüsler, saç ve vücut tipi gibi erkekler ve kadınlar arasındaki belirgin görünür farklılıkların çoğunu kontrol eden ve davranış üzerinde büyük bir etkiye sahip olan hormonlardır.

Y kromozomu ve Hormonları

Y kromozomu SRY dışında neredeyse hiç gen içermez, ancak tekrarlayan dizilerle (“önemsiz DNA”) doludur. Belki bir “toksik Y” yaşlanma sırasında regülasyonunu kaybedebilir. Bu erkeklerde yaşlanmayı hızlandırabilir ve onları virüse daha duyarlı hale getirebilir. Ancak erkekler için daha büyük bir sorun, SRY eylemiyle ortaya çıkan erkek hormonlarıdır. Testosteron seviyeleri birçok hastalıkta, özellikle kalp hastalığında görülür ve ömrünü etkileyebilir. Erkekler ayrıca, kadınları kalp hastalığı da dahil olmak üzere birçok hastalıktan koruyan düşük östrojen seviyeleri nedeniyle dezavantajlıdır.

Erkeklik hormonları da davranışı etkiler. Testosteron seviyeleri, erkekler ve kadınlar arasında çok fazla alkol almak ve içmek gibi riskli davranışlarda ve ayrıca sağlık tavsiyelerine isteksizlik ve tıbbi yardım istemek gibi büyük farklılıklar ile neticelendirilmiştir.

Çin’de erkekler ve kadınlar arasındaki sigara içme oranındaki aşırı farklılıklar (erkeklerin neredeyse yarısı sigara içiyor ve kadınların sadece yüzde 2’si) çok yüksek erkek ölüm oranlarını (çifte kadından fazla) açıklamaya yardımcı olabilir.

Sigara içmek sadece herhangi bir solunum yolu hastalığı için ciddi bir risk faktörü değildir, aynı zamanda bir başka risk faktörü olan akciğer kanserine de neden olur.

İki X kromozomundan Biri Daha İyidir

X kromozomu, rutin metabolizma, kan pıhtılaşması ve beyin gelişimi gibi her türlü işleve sahip 1.000’den fazla gen taşır. XX dişilerinde iki X kromozomunun varlığı, bir X üzerindeki bir gen mutasyona uğradığında bir tampon sağlar. XY erkeklerinde bu X kromozom yedeği yoktur. Bu nedenle erkekler hemofili (zayıf kan pıhtılaşması) gibi cinsiyete bağlı birçok hastalıktan muzdariptir.

X kromozomlarının sayısının, fare çalışmalarının ortaya çıkardığı gibi, seks hormonu etkilerinden ayrılabilen birçok metabolik karakter üzerinde büyük etkileri vardır. Dişiler sadece birçok X geninin çift dozuna sahip olmakla kalmaz, aynı zamanda her genin iki farklı versiyonundan da yararlanabilirler.

Bu X etkisi, erkeklerin neden doğumdan itibaren her yaştaki kadınlardan daha yüksek oranda öldüğünü açıklamak için çok önemlidir.

Ve bir başka erkek sorunu bağışıklık sistemidir.

Uzun zamandır kadınların erkeklerden daha güçlü bir bağışıklık sistemine sahip olduğunu biliyoruz. Bunların hepsi iyi değil, çünkü kadınları lupus ve multipl skleroz gibi otoimmün hastalıklara daha duyarlı hale getiriyor.

Ancak, farelerde ve insanlarda birçok çalışmanın gösterdiği gibi, virüslere duyarlılık söz konusu olduğunda kadınlara bir avantaj sağlar. Bu, erkeklerin neden SARS ve MERS dahil birçok virüse daha duyarlı olduklarını açıklamaya yardımcı olur.

X kromozomu üzerinde en az 60 bağışıklık geni vardır ve daha yüksek bir dozun ve bunların iki farklı versiyonuna sahip olması kadınlara daha geniş bir savunma spektrumu vermektedir. Hastalıklarda cinsiyet farklılıkları görünür.

Birçok hastalığın sıklığı, şiddeti ve tedavi etkinliğindeki cinsiyet farklılıkları uzun zaman önce belirtilmişti. COVID-19, erkeklerin her yaşta kaybettiği daha büyük bir kalıbın bir parçasıdır.

Bu sadece insanlar değil, çoğu memeli hayvan için de geçerlidir. Hastalık duyarlılığındaki cinsiyet farklılıkları basitçe genetik ve hormon farklılıklarının yanılgısı mıydı? Ya da diğer birçok özellik gibi, yaşam stratejisindeki farklılıklar nedeniyle erkeklerde ve kadınlarda farklı mı seçildiler?

Erkek memelilerin, eşleri için yarışmalar kazanarak genlerini yaymaları önerilir, bu nedenle riskli davranışın hormon kontrolü erkekler için bir artıdır.

Ayrıca kadın memelilerin, gençlere bakma yeteneklerini, dolayısıyla daha güçlü bağışıklık sistemlerini geliştiren özellikler için seçilmeleri önerilmektedir. Bu, çağlar boyunca çoğu memeli hayvan için anlamlıdır.

Dolayısıyla COVID-19 ölümlerindeki cinsiyet yanlılığı, COVID-19 dahil her türlü hastalığa çok farklı tepkilere yol açan genler, kromozomlar ve hormonlardaki cinsiyet farklılıklarının çok daha büyük bir resminin ve çok daha eski bir resminin bir parçasıdır.

Kaynak 1

7+
8 Paylaşımlar
Tweetle
Paylaş
Pin
Paylaş8