Evden Çalışma Özgürlük mü Esaret mi?

Evden Çalışma Özgürlük mü Esaret mi?

Kapital toplumların ekonomik özerkliğini içeren ve işletmeler tarafından kullanılan çeşitli çalışma modellerinin olduğunu bilinmektedir. Bu modellerden en önemlisi çalışan birey için tam olarak özgürlük mü esaret mi olduğu tanımlanmamış, “Evden çalışma modeli” dir.

Evden çalışmak bir çok çalışan için özgürlük gibi görünür. Çünkü işyerine ulaşmak için sarf edeceği zaman minimuma düşer ve işyerinde olduğundan ev ortamında daha özgür davranışlar sergileyebilir.

Özellikle 90’lı yıllardan itibaren bilgisayar ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı değişim işyeri dışında bir yerde, evde çalışmayı formel sektör içerisinde de yaygın hale getirmiştir. Artan teknolojik gelişimler ve yeni iş tipleri sonucunda, iş yapıldığı mekâna daha az bağımlı hale gelmiş ve işin geleneksel olarak boş zaman için ayrılan yer ve zamanlarda yapılması giderek yaygınlık kazanmaya başlamıştır. Ancak evden çalışmanın dezavantajları olduğunu da ifade edenler bulunmaktadır. Öncelikle, evden çalışma iş ve iş-dışı arasındaki sınırları giderek bulanıklaştırmaktadır. Çalışanlar nerde ve ne zaman çalışacaklarına büyük oranda kendileri karar vermektedir ancak bu esneklik iş ve iş-dışı rolleri arasında bir dengesizliğe yol açmaktadır. (Kıcır: 2015)

Yaşanan ekonomik krizler ve artan rekabet ortamının maliyetleri düşürmek yönünde yarattığı baskı, tarihsel temelleri Sanayi Devrimi öncesine kadar dayanan ve üretimin eski bir formu  olarak bilinen, ev eksenli üretim biçimlerini, üretim organizasyonun önemli bir parçası olarak yeniden gün yüzüne çıkarmıştır. Gelişmekte olan ülkelerde, ihracata dayalı sanayileşme büyüdükçe,  ev eksenli çalışmayı da içeren fason üretim teknikleri artış göstermiştir. (Kaya: 2016)

Dünyanın son gündeminde yer alan covid-19 virüsü ile ilgili olarak salgının yayılmamasına ilişkin evde kalınması öneriliyor. Bu öneriye uygun işletmeler de çalışma koşullarını ev üzerinden yapmaya yönelmektedir. Hatta bazı işletmeler ev üzerinden çalışma modeline salgından sonra da devam etme kararı almaya başladı. Türkiye’de fazlaca kabul görmeyen evden çalışma modeli salgın sebebiyle emrivaki bir şekilde işletmeler tarafından kullanılmaya başlandı ve genel tabloda bu çalışmalar olumlu da sonuçlandı. İşletmeler için kira ve elektrik, su vb. ödemlerini kısıp evden çalışma modelinin uygulanabilirliğini kabul etmeye başladı.

İşletmeler için evden çalışma modeli çalışanların şirket içerisinde olduğunun aksine esnek çalışma bağlamında mesai kavramını ortadan kaldırmaktadır. Bu da işletmelerin çalışan üzerinde esnek bir koşula bağlı çalışma koşullarını zorlaştırmaktadır.

Evden çalışma modeli ülkemizde salgından sonra daha belirli şekilde uygulanmaya ve geliştirilmeye başlanmıştır. Çalışma standartları özelleştirilerek işletme ve çalışan için uygun zaman belirlemeleri de yapılmaktadır.

Salgından sonra ülkemizde yer alan birçok şirket ev modeline tamamen geçecek görünüyor. Böylelikle kira gibi çeşitli bütçe kazançlarını yine personeli için kullanabilecek ortamı yaratabilmelidir.  Evden çalışma modelinin özgürlük mü esaret mi olduğunu da bu durum belirlemektedir. Eğer işveren çalışanının koşullarını iyileştirici yaptırımlar uyguluyor ise personelin motivasyonuda etkileyecek bir çalışma durumu söz konusudur. Aksi takdirde bu durum çalışan için esaretten başka bir şey değildir.

 

Kaynakça

Başak Kıcır, Evden çalışmanın iş – yaşam dengesine etkisi: çevirmenler üzerinde bir araştırma, Kocaeli Üniversitesi, Doktora, 2015.
Mehmet Kaya ve Bahar Burtan Doğan, Esnek çalışma modeli: ev eksenli çalışma, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, C15, S58, 2016.

7+
4 Paylaşımlar
Tweetle
Paylaş
Pin
Paylaş4